سخن مدیر:

برترین و… ترین آدمیان

دسته‌بندی:
بدون دیدگاه

در این محور همۀ توجه و دقت مان معطوف آنست تا دریابیم که نظام و نگرش دینی بهترین و برترین انسان ( انسانِ اشرفِ اعّزِ افضلِ اکرمِ اعقلِ اکمل ) را چه کسی و دارای چه امتیازها و سرمایه هائی معرفی می کند، تا از طریق شناسائیِ آن سرمایه ها و ارزشها، بتوانیم گوهر و مؤلفه های واقعی و ارزشمند تمدن را به تماشا برخیزیم؛ زیرا باور ما بر آن است که جامعۀ متمدن، مجتمع همین انسان ها و دارای همین سرمایه ها تواند بود و لاغیر.
در این مورد ویژه نیز، آن سخن مکرر خود را تکرار می داریم که اولاً ممکن نتواند بود که انسانهائی مجهز به این ویژگیها و سرمایه های ارزشمند ـ و در نتیجه انسان کامل ـ ([۱]) باشند ولی متمدن نباشند! و ثانیاً امکان ندارد که مایه ها، ویژگیها و سرمایه های کمال و تعالی انسان مواردی از این دست باشد ولی مایه های تمدنِ انسانی چیزهائی متضاد و در جدلِ با اینها.
باور منِ بنده بر اینست که اگر انسان مؤمن مخلص نتواند در پرتو انوار این بخش از بیانات و روشنگریهای معصومین، خود را به گوهر و مؤلفه های تمدن برساند، یا باید در خرد او شک نمود یا در ایمان و اخلاص او! چرا که این روایات به قدری روشن، بی نیاز از برهان و راهنمایند که گویاتر، روشنگرتر، بیّن تر و مشخص سازنده ترِ از آنها را نمی توان سراغ داد.

     * قالَ رَسُولُ اللهِ (ص): مَن اَحَبَّ اَن یَکُونَ اَکرَمَ النّاسِ فَلیَتَّقِ اللهِ وَ مَن اَحَبَّ اَن یَکُونَ اَتقَی النّاسِ فَلیَتَوَکَّل عَلَی الله. ([۲])
« رسول خدا (ص) فرمود: هر کس دوست دارد که گرامی ترین انسان ها باشد، باید از خدا بترسد و هر که خواهد پرهیزگارترین کس باشد، بر خدا توکل کند ».

    * قالَ رَسُولُ اللهِ (ص): اَکرَمَ النّاسِ اَتقاهُم. ([۳])
« رسول خدا (ص) فرمود: گرامی ترین مردم پرهیزگارترین کس است ».

    * قالَ رَسُولُ اللهِ (ص): اَعبُدَ النّاسِ مَن اَقامَ الفَرایِضَ وَ اَشَدُّ النّاسِ اِجتِهاداً مَن تَرَکَ الذُّنُوبِ. ([۴])
« رسول خدا (ص) فرمود: عابدترین مردم آنکس است که واجبات را انجام دهد و کوشش و تلاش کسی از همه بیشتر است که گناهان را ترک کند. »

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اَفضَلُ النّاسِ مَن عَصی هَواهُ وَ اَصلَحَ اُخریهُ. ([۵])
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: برترین مردم کسی است که نافرمانی با هوای نفس کند و امور آخرت خود را اصلاح نماید. »

    * سَأَلَ رَجُلٌ رَسُولُ اللهِ (ص) فَقالَ: اَحِبُّ اَن اَکُونَ اَغنَی النّاسِ، فَقالَ (ص): کُن قَنِعاً، تَکُن اَغنَی النّاسِ . ([۶])
« مردی از رسول اکرم (ص) پرسید و عرض کرد: دوست دارم بی نیازترین مردم باشم، فرمود (ص): قانع باش تا بی نیازترین مردم باشی ».

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اَحسَنُ النّاسِ عَیشاً مَن عاشَ النّاسُ فی فَضلِه. ([۷])
« امیر المؤمنین صلوات الله و سلامه علیه فرمود: کسی بهتر از همه زندگی می کند که مردم در کنار زندگی وی برخوردار شوند ».

   * عَن اَبی حَمزَهَ عَن عَلِیَّ بنِ الحُسَینِ (ع) قالَ: کانَ یَقُولُ: اِنَّ اَحَبَّکُم اِلَی اللهِ عَزَّوَجَلَّ اَحسَنَکُم عَمَلاً.
« به روایت ابوحمزه ثمالی (ره) امام سجاد علی بن الحسین صلوات الله و سلامه علیهما فرمود: مسلماً محبوبترین شما در پیشگاه خدای عزّوجّل کسی است که عملش بهتر باشد ». ([۸])

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اِنَّ اَفضَلَ النّاسِ عِندَ اللهِ مَن کانَ العَمَلُ بِالحَقِّ اَحَبَّ اِلَیهِ ـ وَ اِن نَقَصَهُ وَ کَرَثَهُ ـ مِنَ الباطِلِ وَ اِن جَرَّ اِلَیهِ فائِدَتاً وَ زادَهُ. ([۹])
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: به تحقیق برترین مردم نزد خدا کسی است که عمل به حق را بیشتر از باطل دوست داشته باشد، اگر چه حق به او زیان رسانیده و اندوهگینش نماید و باطل سود داشته و بهره مندش سازد ».

    * قالَ رَسُولُ اللهِ (ص): اَیُّهَا النّاسُ اِنَّ اَفضَلَ النّاسِ عَبداً مَن تَواضَعَ عَن رِفعَهٍ، وَ زَهِدَ عَن رَغبَهٍ، وَ اَنصَفَ عَن قُوَّهٍ، وَ حَلُمَ عَن قُدرَهٍ، اَلا وَ اِنَّ اَفضَلَ النّاسِ عَبدٌ اَخَذَ فِی الدُّنیا الکافَ، وَ صاحَبَ فیها العَفافَ، وَ تَزَوَّدَ لِلرَّحیلِ وَ تَاَهَّبَ لِلمَسیر. ([۱۰])
« رسول خدا (ص) فرمود:  ای مردم! بالاترین مردم بنده ای است که در حال رفعت و شأن، متواضع؛ و با داشتن میل و خواسته، پارسا؛ با داشتن قوت و توانائی با انصاف؛ و بهنگام قدرت، بردبار باشد. آگاه باشید، همانا برترین مردم بنده ای است که از دنیا به اندازۀ نیاز و کفاف بر دارد و با عفت و پاکدامنی دمساز باشد. و برای کوچ نمودن از این دنیا توشه بردارد و مهیای سفر ( آخرت ) گردد. »

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اَقرَبُ النّاسِ مِنَ الاَنبِیاءِ عَلَیهِمُ السَّلامِ اَعمَلُهُم بِما اُمِرُوا بِه. ([۱۱])
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: نزدیکترین مردم به پیغمبران علیهم السلام کسی است که بدانچه آن بزرگواران از سوی خدا مأمور تبلیغش بودند عمل کند ».

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): قیلَ لِلعَبدِ الصّالِح لُقمانَ: اَیُّ النّاسِ اَفضَلُ؟ قالَ: اَلمُؤمِنُ الغَنیُّ: قیلَ: اَلغَنِیُّ مِنَ المالِ؟ فَقالَ: لا، وَ لکِنَّ الغَنِیُّ مِنَ العِلمِ، اَلَّذی اِنِ احتَیَجَ اِلَیهِ اِنتَفَعَ بِعِلمِهِ، فَاِنِ استَغنی عَنهُ اِکتَفی و… ([۱۲])
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: به عبد صالح لقمان گفته شد: چه کسی برتر و بالاتر از دیگران است؟ گفت: مؤمن ثروتمند. گفته شد: مراد از ثروت مال و دارائی است؟ گفت: نه، مقصودم از ثروت، علم و دانش است که هرگاه بدان محتاج شود از آن سود برد، و هر زمان که از آن بی نیاز شود بسنده کند و… »

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اَفضَلُ النّاسِ مَن شَغَلَتهُ مَعایِبُهُ عَن عُیُوبِ النّاسِ. ([۱۳])
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: برترین مردم کسی است که عیب های وی او را از عیبجوئی مردم باز دارد. »

    * قالَ رَسُولُ اللهِ (ص): اِنَّ اَحَبَّ النّاسِ [ اِلَی اللهِ ] یَومَ القِیامَهِ وَ اَقرَبَهُم مِنّی مَجلِساً اَمامٌ عادِلٌ وَ اَبغَضَ النّاسِ اِلَی اللهِ یَومَ القِیامَهِ وَ اَشَدَّهُم عَذاباً اِمامٌ جائِرٌ. ([۱۴])
« رسول اکرم (ص) فرمود: همانا محبوب ترین کس به روز قیامت در پیشگاه خدا و نزدیکترین مردم به مقام من پیشوای دادگر است؛ و مبغوض ترین مردم به روز قیامت در پیشگاه خدا و معذّب ترین کس پیشوای ستمگر می باشد ».

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اِنَّ اَحسَنَ النّاسِ مَن حَسُنَ عَیشُ النّاسِ فی عَیشِه. ([۱۵])
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: همانا زندگی کسی بهترین است که زندگی مردم در سایه زندگی او به خوبی بگذرد ».

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اَحزَمُ النّاسِ مَن تَوَهّمَ العَجزَ لِفَرطِ استِظهارِه. ([۱۶])
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: با احتیاط ترین و دور اندیش ترین مردم کسی است که با داشتن پشتیبانان و یاران بسیار خود را ناتوان پندارد. »

    قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اَعظَمَ النّاسِ سُلطاناً عَلی نَفسِه مَن قَمَعَ غَضَبَهُ وَ اَماتَ شَهوَتَهُ.
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: کسی بزرگتر از همۀ مردم به خویشتن مسلط است که خشم خود را از میان ببرد، و شهوت نفسانیش را بکشد. » ([۱۷])

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اَفضَلُ النّاسِ عَقلاً اَحسَنُهُم تَقدیراً لِمَعاشِه وَ اَشَدَّهُم اِهتِماماً بِاِصلاحِ مَعادِه.
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: عقل آنکس از همه برتر است که در اندازه گیری معاش بهتر و در اصلاح امر آخرتش کوشاتر باشد. » ([۱۸])

    * قالَ رَسُولُ اللهِ (ص): اِنَّ اَحَبَّ المُؤمِنین اِلَی اللهِ عَزَّوَجَلَّ مَن نَصَبَ فی طاعَهِ اللهِ عَزَّوَجَلَ وَ نَصَحَ لِعِبادِه وَ کَمُلَ عَقلَهُ وَ نَصَحَ نَفسَهُ فَاَبصَرَ وَ عَمِلَ بِه اَیّامَ حَیاتِه فَاَفلَح وَ اَنَجَحَ.
« رسول خدا (ص) فرمود: محبوب ترین مؤمنین در پیشگاه خدا عزّوجّل کسی است که: در طاعت خدا بکوشد و خیرخواه بندگان خدا باشد، و عقل وی کامل شود، و ناصح و خیرخواه نفس خودش باشد، و بینا گردد، و با آن بینش در ایام زندگی خود تلاش کند که: رستگار و پیروز و حاجت روا گردد. » ([۱۹])

    * قالَ رَسُولُ اللهِ (ص): اَشجَعُ النّاسِ مَن غَلَبَ هَواهُ. ([۲۰])
« رسول اکرم (ص) فرمود: شجاع ترین انسان کسی است که بر هوا و هوس خود پیروز گردد. »

    * عَن رَسُولِ اللهِ (ص): اَنَّهُ قالَ خَیرُ النّاسِ مَن نَفَعَ وَ وَصَلَ وَ اَعانَ.
« از رسول اکرم (ص) مروی است که فرمود: بهترین مردم کسی است که سود رساند و پیوند دهد و کمک بخشد. » ([۲۱])

    * قالَ النَّبِیُّ (ص): اَجوَدُ النّاسِ مَن جادَ بِنَفسِهِ فی سَبیلِ اللهِ. ([۲۲])
« رسول اکرم (ص) فرمود: بخشنده ترین مردم کسی است که در راه خدا نفس خویشتن را ببخشد ».

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اَقوَیَ النّاسِ اَعظَمُهُم سُلطاناً عَلی نَفسِه. ([۲۳])
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: نیرومندترین مردم کسی است که از همه بزرگتر بر خود تسلط یابد. »

     * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اَفضَلُ النّاسِ مِنَّهً مَن بَدَأَ بِالمَوَدَّهِ. ([۲۴])
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: کسی از حیث منت برترین مردم است که آغاز به دوستی کند ».

     * قالَ رَسُولُ اللهِ (ص): اَلا وَ اِنَّ اَعقَلَ النّاسِ عَبدٌ عَرَفَ رَبَّهُ فَاَطاعَهُ وَ عَرَفَ عَدُوَّهُ فَعَصاهُ وَ عَرَفَ دارَ اِقامَتِه فَاَصلَحَهَا وَ عَرَفَ سُرعَهِ رَحیلِه فَتَزَوَّدَلَها. ([۲۵])
« رسول اکرم (ص) فرمود: هان! خردمندترین مردم بنده ای است که پروردگار خویش را بشناسد و فرمان او برد و دشمن خدا ( شیطان ) را بشناسد و نافرمانیش کند، و جایگاه زیست خود ( قبر یا آخرت ) را بشناسد و آنرا اصلاح نماید، و بداند که بشتاب از دنیا می کوچد و توشه برای سفر آخرت برگیرد ».

     * قالَ رَسُولُ اللهِ (ص): اِنَّ اَحَبَّ عِبادَ اِلَی اللهِ مَن حَبَّبَ اِلَیهِ المَعرُوفَ وَ حَبَّبَ اِلَیهِ فِعالِه.
« رسول اکرم (ص) فرمودند: مسلماً محبوب ترین بندگان در پیشگاه خدا کسی است که: خدا نیکوکاری و بخشش را محبوب او ساخته و میل انجام دادن آنرا در دلش انداخته باشد ». ([۲۶])

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اَسعَدُ النّاسِ مَن تَرِکَ لَذَّهٌ فانِیَهٌ لِلَّذَّهٍ باقِیَهٍ. ([۲۷])
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: نیک بخت ترین مردم کسی است که لذت فانی دنیا را برای لذت باقی آخرت ترک کند. »

    * قال اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اَحزَمَ النّاسِ مَن کانَ الصَّبرُ وَ النَّظَرُ فِی العَواقِبِ شِعارُهُ وَ دِثارُهُ. ([۲۸])
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: دور اندیش ترین مردم کسی است که: صبر کردن و اندیشیدن به پایان امور شعار و برنامۀ او باشد ».

    * قالَ رَسُولُ اللهِ (ص): اَفضَلُ نِساءِ اُمَّتی اَصبَحُنَّ وَجهاً وَ اَقَلُّهُنَّ مَهراً ([۲۹])
« رسول اکرم (ص) فرمود: برترین زنان امتم آن زن است که زیبارو و کم مهر باشد ».

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اَفضَلُ الخَلقِ اَقضاهُم وَ اَحَبُّهُم اِلَی اللهِ سُبحانَهُ اَقوَلُهُم لِلصِّدقِ ([۳۰]).
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: با فضیلت ترین خلق کسی است که بهترین داوری را می کند و دوست داشتنی ترین شان، راستگوترین آنان است ».

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): خَیرُ الاُمَراءِ مَن کانَ عَلی نَفسِه اَمیراً ([۳۱])
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: بهترین فرمانروایان کسی است که بر نفس خود فرمان دهد ».

    * عَنِ النَّبِیَّ (ص): اِنَّ اَکمَلَ المُؤمِنینَ ایماناً اَحسَنُهُم خُلقاً وَ خِیارُکُم لِسانِه ([۳۲])
« رسول اکرم (ص) فرمود: همانا ایمان آن کس کاملتر است که خُلق و خویش با زنان بهتر باشد ».

    * * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اِنَّ اَفضَلَ النّاسِ عِندَ اللهِ مَن اَحیا عَقلَهُ وَ اَماتَ شَهوَتَهُ وَ اَتعَبَ نَفسَهُ لِصَلاحِ اخِرَتِه ([۳۳]) .
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: همانا برترین مردم در پیشگاه خدا کسی است که عقل خویشتن را زنده سازد و شهوتش را بمیراند و وجود خود را برای صلاح آخرتش به تعب و رنج در افکند ».

    * عَن اَبی عَبدِالله (ع) قالَ: اَورَعُ النّاسِ مَن وَقَفَ عِندَ الشُّبهَهِ؛
       اَعبَدُ النّاسِ مَن اَقامَ الفَرائِضَ؛
اَزهَدُ النّاسِ مَن تَرَکَ الحَرام؛
اَشَدُّ النّاسِ اِجتِهاداً مَن تَرَکَ الذُّنُوبِ. ([۳۴])
« امام صادق (ع) فرمود: پارساترین مردم کسی است که بهنگام شبهه باز ایستد؛
و عابدترین مردم آنکس باشد که واجبات را برپای دارد؛
زاهدترین مردم کسی است که ترک حرام گوید؛
و کوشاترین مردم کسی است که گناهان را وانهد ».

    * قالَ رَسُولُ اللهِ (ص): اِنَّ خِیارُ عِبادَ اللهِ یَومُ القِیامَهِ المُوفُونَ المُطَــــیِّبُونَ ([۳۵]).
« رسول اکرم (ص) فرمود: همانا گزیدگان از بندگان خدا در روز قیامت وفا کنندگان بوعده و پاکیزگان می باشند ».

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اَعقَلُ النّاسِ مَن ذَلَّ لِلحَقِّ فَاَعطاهُ مِن نَفسِه وَ عَزَّ بِالحَقِّ فَلَم یَحُن عَن اِقامَتِه وَ حُسنِ العَمَلَ بِه.
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: عاقل ترین مردم کسی است که: برای حق ذلت پذیرد، و در راه حق خود را فدا کند، و بوسیلۀ حق عزت جوید، و در اقامۀ حق سستی نورزد، و به رضای حق نیکوکاری کند ».([۳۶])

    عَنِ النَّبِیُّ (ص): قالَ اَلکَیسُ مَن دانَ نَفسَهُ، وَ عَمِلَ لِما بَعد المَوتِ وَ العاجِزُ مَن اَتبَعَ نَفسَهُ هَواها و تَمَنّی عَلَی اللهِ الأمانی.
« از رسول اکرم (ص) مروی است که فرمود: شخص تیزهوش کسی است که نفس خود را پست کند و برای پس از مرگ بکوشد و ناتوان کسی است که تابع هوای نفس بوده و از خداوند عفو و رحمت را آرزو می کند » ([۳۷])

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اَفضَلُ النّاسِ عَقلاً اَحسَنُهُم تَقدیراً لِمَعاشِه وَ اَشَدُّهُم اِهتِماماً بِاِصلاحِ مَعادِه ([۳۸])
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: خرد و عقل آنکس از همه برتر است که در تقدیر امر معاش خود از همه بهتر باشد و برای صلاح معاد بیشتر از دیگران همت به خرج دهد ».

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اَحسَنُ المُلُوکِ حالاً مَن حَسُنَ عَیشُ النّاسِ فی عَیشِه وَ عَمَّ رَعِیَّتِه بِعَدلِه ([۳۹]) .
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: بهترین پادشاهان کسی است که زندگانی مردم در حکومت وی خوش بگذرد و عدلش به همۀ افراد و رعیت برسد ».

    * قالَ رَسُولُ اللهِ (ص): اَقرَبُ النّاسِ مِن دَرَجَهِ الــنُّــبُوَّهِ اَهلَ العِلمِ وَ الجِهادِ؛ اَمّا اَهلُ العِلم فَدَلُّوا النّاسَ عَلی ما جائَت بِهِ الرُّسُلِ؛ وَ اَمّا اَهلُ الجِهادِ فَجاهَدُوا بِاَسیافِهِم عَلی ما جائَت بِهِ الرُّسُلُ ([۴۰]) .
« رسول اکرم (ص) فرمود: نزدیک ترین مردم به درجه پیغمبری دانشمندان و مجاهدان هستند؛ « چرا که » دانشمندان مردم را بدانچه پیغمبران آورده اند رهبری می کنند و جهادگران با شمشیرهای خود برای استواری و اقامۀ دین خدا پیکار می کنند ».

    * * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اَولَی النّاسِ بِالکَرَم ِ مَن عُرِفَت بِهِ الکِرام ِ.
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: شایسته ترین مردم به کرم و بزرگواری کسی است که بزرگواران بواسطۀ او شناخته شوند ».([۴۱])

    * رُوِیَ عَنِ الــنَّبِیَّ (ص): أَنَّهُ قالَ: اَورَعُ النّاسِ مَن تَرَکَ المِراءِ وَ اِن کانَ مُحِقّاً ([۴۲]).

    « از رسول اکرم (ص) روایت شده که فرمود: پارساترین مردم کسی است که اگر چه ذیحق باشد، پرخاش را وانهد ».

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اَولَی النّاسَ بِالکَرَم ِ مَن عَرَقَّت فیهِ الکِرام ِ ([۴۳])
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: اولی و سزاوارترین مردم به کرم کسی است که بزرگواری در ذات او ریشه دوانیده باشد ».

    * قالَ رَسُولُ اللهِ (ص): اَعظَمُ النّاسِ هَمّاً اَلمُؤمِنُ الَّذی یَهُمُّ بِاَمرِ دُنیاهُ وَ اَمرِ اخِرَتِه ([۴۴]) .
« رسول اکرم (ص) فرمود: بزرگترین مردم از حیث همت آن مؤمنی است که به امر دنیا و آخرتش همت گمارد ».

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اَکیَسُ الاَکیاسِ مَن مَقَتَ دُنیاهُ وَ قَطَعَ مِنها اَمَلَهُ وَ مُناهُ وَ صَرَفَ عَنها طَمَعَهُ وَ رَجاءُ ([۴۵]) .
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: تیزهوش ترین هوشیاران کسی است که دنیا را دشمن دارد و آرزوی خویش از آن قطع کند و طمع و امید از آن ببرد ».

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اَورَعُ النّاسَ اَنزَهَهُم عَنِ المَطالِبِ ([۴۶]).
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: پارساترین مردم پاکیزه ترین ایشان است از طلبیدنها ».

    * قیلَ لِلباقِرِ (ع): مَن اَعظَمُ النّاسَ قَدراً؟ قالَ: مَن لَم یَرَی لدُّنیا لِنَفسِه قدراً ([۴۷]).
« از امام باقر (ع) پرسیدند: در میان مردم چه کسی قدر و منزلتش بزرگ تر است؟ فرمود: آنکس که دنیا را برای خودش قدر و منزلت نداند ».

    * قیلَ لِحُسَینِ بنِ عَلِیٍّ (ع): مَن اَعظَمُ النّاسَ قَدراً؟ قالَ: مَن لَم یُبالِ الدُّنیا فی اَیدِی مَن کانَت.
« به حضرت امام حسین (ع) گفته شد: چه کسی از همۀ مردم بلند منزلت تر است؟ فرمود: کسی که باک ندارد و بی توجه است از اینکه: دنیا و دارائی دنیا در دست چه کسی می باشد » ([۴۸])

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): خَیرُ النّاسِ مَن اَخرَجَ الحِرصَ مِن قَلبِه وَ عَصی هَواهُ ([۴۹]) .
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: بهترین مردم کسی است که حرص و آز را از قلبش بیرون و با هوای خویش نافرمانی کند ».

    * عَن اَبی عَبدِاللهِ (ع) قالَ: سُئِلَ رَسُولُ اللهِ (ص): مَن اَحَبَّ النّاسِ اِلَی اللهِ تَعالی؟ قالَ: اَنفَعُ النّاس لِلنّاسِ.
« از امام صادق (ع) مروی است که فرمود: از رسول اکرم (ص) پرسیدند: محبوب ترین مردم در پیشگاه خدای تعالی کیست؟ فرمود: آنکس که بیشتر به مردم سود رساند ». ([۵۰])

    * قالَ رَسُولُ اللهِ (ص): اَحَبُّ عِبادَ اللهِ اِلَی اللهِ اَنفَعَهُم لِعِبادِه.
« رسول اکرم (ص) فرمود: محبوب ترین بندگان در پیشگاه خدا کسی است که بیشتر سود به بندگانش برساند ».([۵۱])

    * عَن اَبی عَبدِ اللهِ (ع): اَورَعُ النّاسِ مَن وَقَفَ عِندَ الشُّبهَهِ ([۵۲]).
« امام صادق (ع) فرمود: پارساترین مردم کسی است که در کنار مشبهات توقف کند ».

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اَفضَلُ المُلُوکِ اَعَــنَّهُم نَفساً ([۵۳])
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: برترین پادشاهان کسی است که نفسش از دیگران عفیف تر باشد ».

    * قالَ الــنَّبِیُّ (ص): اَفضَلُکُم ایماناً اَفضَلُکُم مَعرِفهً ([۵۴]).
« نبی گرامی اسلام (ص) فرمود: آنکس که معرفتش برتر است، ایمانش بیشتر می باشد ».

    * سُئِلَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع):  اَیُّ النّاسِ اَکیَسُ؟ قالَ: مَن اَبصَرَ رُشدَهُ مِن غَیِّه فَمالَ اِلی رُشدِه ([۵۵]) .
« امیر المؤمنین (ع) را پرسیدند: کدام کس از مردم زیرک تر است؟ فرمود: کسی که رشد خود را از گمراهی باز شناسد و میل به سوی رشد کند ».

    * عَنِ الــنَّبِیِّ (ص) قالَ: اَحَقُّ الـنّاسِ بِالـــنِّعَمِ اَشکَرُهُم لَها وَ نِعمَهً لا تُشکَرُ کَخَطیئَهً لا تَغفَرُ ([۵۶]).
« رسول اکرم (ص) فرمود: آنکس از مردم سزاوارتر به برخورداری از نعمت است که بیشتر سپاس و شکر نعمتی که دارد کند؛ و نعمتی که سپاس و شکران آن ادا نشود، مانند گناهی است که آمرزیده نشود ».

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): لا قَوِیَّ اَقوی مِمَّن قَوِیَ عَلی نَفسِه ([۵۷]).
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: هیچ نیرومندی قویتر از آن کس نیست که بر نفس خویش پیروز و مسلط گردد. »

    * قالَ رَسُولُ اللهِ (ص): خَیرُ النّاسِ مَن نَفَعَ وَ وَصَلَ وَ اَعانَ ([۵۸]).
« رسول اکرم (ص) فرمود: بهترین مردم کسی است که سود رساند و پیوند کند و کمک دهد ».

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اَجَلُّ المُلُوکِ مَن مَلَکَ نَفسَهُ وَ بَسَطَ العَدلَ ([۵۹]).
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: برترین پادشاه کسی است که خویشتن دار باشد و بساط عدل و داد را بگستراند ».

    * قالَ الصّادِقُ (ع): اِنَّ اَعلَمَ النّاسِ بِاللهِ اَخوَفَهُم لِلّهِ، وَ اَخوَفَهُم لَهُ اَعلَمَهُم بِه، وَ اَعلَمَهُم بِه اَزهَدَهُم فیها ([۶۰]).
« امام صادق (ع) فرمود: همانا داناترین مردم بخدا خائف ترین کس از خداست و خوف ناکترین کس از خدا داناترین کس بخدا می باشد و آنکه داناتر بخداست بی رغبت ترین کس به دنیا است ».

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اَقوَی النّاسِ ایماناً اَکثَرُهُم تَوَکُّلاً عَلَی اللهِ. ([۶۱])
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: ایمان آنکس از همه قویتر است که بیشترین توکل را بر خدا کند ».

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اَعظَمُ الــنّاسِ رِفعَهً مَن وَضَعَ نَفسَهُ. ([۶۲])
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: سربلندترین مردم کسی است که خود را پست کند. »

    * سُئِلَ الــنَّبِیِّ (ص): اَیُّ المُؤمِنِ اَکیَسُ؟ قالَ: أَکثَرُهُم ذِکراً لِلمَوتِ وَ اَشَدُّهُم لَهُ اِستِعداداً ([۶۳]).
« از رسول اکرم (ص) پرسیدند: زیرکترین مؤمنان کیست؟ فرمود: آنکه بیشتر یاد مردن کند و سخت تر آمادگی برای مرگ داشته باشد ».

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اَحَبَّکُم اِلَی اللهِ اَکثَرُکُم لَهُ ذِکراً وَ اَکرَمُکُم عِندَ اللهِ اَتقاکُم وَ اَنجاکُم مِن عَذابِ اللهِ اَشَدُّکُم لَهُ خَوفاً ([۶۴]).
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: محبوبترین شما در پیشگاه خدا کسی است که بیشتر به یاد خدا باشد و گرامی ترین شما در نزد خدا پرهیزگارترین شما است؛ و آنکس از عذاب خدا به نجات نزدیکتر است که از خدا بیشتر بترسد ».

    * عَن عَلِیِّ بنِ الحُسَینِ (ع): اِنَّ اَعظَمَکُم عِندَ اللهَ عَمَلاً اَعظَمَکُم فیما عِندَ اللهِ رَغبَهً ([۶۵]).
« امام سجاد علی بن الحسین (ع) فرمود: همانا عمل کسی از شما در نزد خدا بزرگتر است که رغبت و میلش به آن پاداشی که در پیشگاه خدا دارد بزرگتر باشد ».

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اَحزَمُ النّاسِ رَأیاً مَن اَنجَزَ وَعدَهُ وَ لَم یُؤخِّر عَمَلَ یَومَه لَغَدِه ([۶۶]).
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: دور اندیش ترین مردم را حیث رأی آنکس است که بوعده وفا کند و عمل روزش را تأخیر نیاندازد برای روز دیگر. »

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اَعقَلُ المُلُوکِ مَن ساسَ نَفسَهُ لِلرَّعِیَّتِه بِما یَسقُطُ عَنهُ حُجَّتُها وَ ساسَ الرَّعِیَّهَ بِما تَثبُتُ بِه حُجَّتُهُ عَلَیها ([۶۷]).
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: عاقل ترین پادشاهان کسی است که آنچنان خود را برای رعیت نگهداری کند که راه حجت و بهانۀ رعیت را از خود ساقط سازد و بطوری رعیت را نگهدارد که حجت خود را بر آنان ثابت نماید. ( طوری بر رعیت حکومت کند که ملت نتواند بر او خرده گیرد و کردارش حاکی از لیاقت و کاردانیش باشد که رعیت با طوع و رغبت فرمانش را بپذیرد. )

    * قالَ رَسُولُ اللهِ (ص): اَحَبُّ عِبادَ اللهِ اِلَی اللهِ جَلَّ جَلالَهُ اَنفَعَهُم لِعِبادِه وَ اَقوَمُهُم بِحَقِّهِ الَّذینَ یُحَبَّبُ اِلَیهِمُ المَعرُوفُ وَ فِعالُهُ ([۶۸]).
« رسول اکرم (ص) فرمود: محبوب ترین بنده در پیشگاه خدای جلّ جلاله کسی است که به بندگان خدا بیشتر سود رساند و در جهت حق پایدارتر باشد، کسانی که کار معروف و نیکوکاران در نزد ایشان محبوب باشد ».

    * عَنِ الــنَّبِیَّ (ص): اَتقَی النّاسِ مَن قالَ الحَقَّ فیما لَهُ وَ عَلَیهِ ([۶۹]).
« رسول خدا (ص) فرمود: پرهیزگارترین مردم کسی است که در سود و زیان خود حق بگوید ».

    * عَنِ الصّادَقِ (ع) اَنَّهُ قالَ فی حَدیثٍ: … اِلی اَن قالَ: اِنَّ اَعلَمَ النّاسِ بِاللهِ اَخوَفُهُم مِنهُ وَ… ([۷۰]).
« امام صادق (ع) در ضمن حدیثی فرمود: … همانا داناترین مردم بخدا کسی است که از همه کس بیشتر خدا ترس باشد ».

    * * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اَفضَلُ النّاسِ فِی الدُّنیا اَلاَسخِیاءُ وَ فِی الاخِرَهِ الاَتقِیاءُ ([۷۱]).
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: نیکوترین مردم در دنیا سخاوتمندان و در آخرت پرهیزگاران می باشند ».

    * قالَ رَسُولُ اللهِ (ص): خَیرُ العِبادِ عِندَ اللهِ اَکثَرُهُم تَوَکُّلاً عَلَیهِ وَ تَسلیماً اِلَیهِ ([۷۲]).
« رسول خدا (ص) فرمود: بهترین بندگان در پیشگاه خدا کسی است که بیشتر بر خدا توکل کند و بفرمان او گردن نهد ».

    * قالَ رَسُولُ اللهِ (ص): اَکیَسِ الکَــیِّسینَ مَن حاسَبَ نَفسَهُ وَ عَمِلَ بِما بَعدَ المَوتِ و… ([۷۳]).
« رسول اکرم (ص) فرمود: تیزهوش ترین هوشیاران کسی است که حساب نفس کند و برای پس از مرگ بکوشد و… »

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اَعدَلُ النّاسِ مَن اَنصَفَ عَن قُوَّهٍ وَ اَعظَمُهُم حِلماً مَن حَلُمَ عَن قُدرَهً ([۷۴]).
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: عادل ترین مردم کسی است که بهنگام قوت و نیرو انصاف دهد و بردبارترین انسان آنکس است که در موقع قدرت بردباری ورزد ».

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): لِیَکُن اَحَبَّ الــنّاسِ اِلَیکَ المُشفِقُ الــنّاصِحِ ([۷۵]).
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: باید محبوب ترین مردم به نزد تو کسی باشد که به تو مهربان و خیرخواه است ».

    * قالَ رَسُولُ اللهِ (ص): خَیرُ الــنّاسِ رَجُلٌ حَبِسَ نَفسَهُ فی سَبیلِ اللهِ یُجاهِدُ اَعداءَهُ یَلتَمِسُ المَوتَ اَوِ القَتلَ فی مَصافِه ([۷۶]).
« رسول اکرم (ص) فرمود: بهترین مردم کسی است که نفس خویش را در راه خدا محبوس دارد، با دشمنان او بجنگد و جهاد نماید به التماس اینکه در میدان جنگ و مصاف بمیرد ».

     * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اِنَّ اَنصَحَ الـــنّاسِ اَنصَحُهُم لِنَفسِه وَ اَطوَعُهُم لِرَبِّه ([۷۷]).
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: خیرخواه ترین مردم کسی است که خیرخواه خود و فرمانبردارترین کس، به پروردگارش باشد ».

    * قالَ رَسُولُ اللهِ (ص): اَعلَمُ الــنّاسِ مَن جَمَعَ عِلمَ الــنّاسِ اِلی عِلمِه؛ وَ اَشجَعَ الــنّاسِ مَن غَلَبَ هَواهُ؛ وَ اَکثَرُ الــنّاسِ قیمَهً اَکثَرُهُم عِلماً ([۷۸]).
« رسول اکرم (ص) فرمود: داناترین مردم کسی است که دانشِ مردم را با دانش خود جمع کند؛ شجاع ترین مردم آنکس است که بر هوای نفس خویش غالب آید؛ و هر که عملش بیشتر باشد قیمت و ارزشش بیشتر است ».

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): … اِنَّ اَنصَحَ الــنّاسِ لِنَفسِه اَطوَعَهُم لِرَبِّه وَ اَغَشَّهُم لِنَفسِه اَعصاهُم لَهُ.
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: خیرخواه ترین فرد به خویشتن، فرمانبردارترین کس به پروردگار خویش است؛ و حیله ورزترین کس به خود، عصیان کنندۀ بر او ( پروردگار خویش) است ».

    * قالَ رَسُولُ اللهِ (ص): اَفضَلُکُم مَنزِلَهً عِندَ اللهِ تَعالی اَطوَلُکُم جُوعاً وَ تَفَکُّراً و…
« رسول اکرم (ص) فرمود: آنکس از شما در پیشگاه خدای تعالی منزلت و جایگاه برتر دارد که گرسنگی و تفکر را بیشتر تحمل کند ». ([۷۹])

    * قالَ اَمیرُ المُؤمِنینَ (ع): اَشفَقُ الــنّاسِ عَلَیکَ اَعوَنُهُم لَکَ عَلی صَلاحِ نَفسِکَ وَ اَنصَحُهُم لَکَ فی دِیــــنِکَ ([۸۰]).
« امیر المؤمنین (ع) فرمود: مهربان ترین مردم بر تو کسی است که در صلاح کارت بیشتر به تو کمک دهد و در امر دینت بیشتر خواه تو باشد ».

 



[۱] ـ آنچه در این روایات و روایات مربوط به محور سوم القاء و معرفی شده است، در واقع گوشه ای از ویژگیهای « انسانِ کاملِ » مورد نظر اسلام می باشد.

[۲] ـ بحار، ج ۶۷، ص ۲۹۱.

[۳] ـ نهج الفصاحه، ص ۸۴ .

[۴] ـ بحار، ج ۶۷، ص ۲۰۶.

[۵] ـ ناسخ التواریخ، ج ۶، ص ۱۹.

[۶] ـ کنزل العمال، ج ۱۶، ص ۱۲۸.

[۷] ـ غرر الحکم، ج ۱، ص ۴۱۰.

[۸] ـ مجموعۀ ورام، ج ۲ ص ۴۶.

[۹] ـ المعجم المفهرس لالفاظ نهج البلاغه، خ ۷.

[۱۰] ـ بحار، ج ۷۴، ص ۱۷۹.

[۱۱] ـ غرر الحکم، ج ۱ص ۱۸۶.

[۱۲] ـ بحار، ج ۱۳، ص ۴۲۱.

[۱۳] ـ جامع احادیث الشیعه، ج ۱۴، ص ۲۰۲.

[۱۴] ـ سنن بیهقی، ج ۱۰، ص ۱۸.

[۱۵] ـ غرر الحکم، ج ۱ ص ۲۵۱.

[۱۶] ـ المعجم المفهرس لالفاظ غرر ج ۳، ص ۳۱۸۴.

[۱۷] ـ ناسخ التواریخ ج ۶ ص ۳۱.

[۱۸] ـ ناسخ التواریخ ج ۶ ص ۱۷.

[۱۹] ـ احیأ علوم الدین ج ۱ ص ۸۵ .

[۲۰] ـ نهج الفصاحه، ص ۵۸.

[۲۱] ـ جامع حدیث الشیعه، ج ۱۶، ص ۱۸۷.

[۲۲] ـ مناقب ابن شهر آشوب، ج ۲، ص ۷۱.

[۲۳] ـ غرر الحکم، ج ۲، ص ۴۳۶.

[۲۴] ـ غرر الحکم، ج ۲، ص ۴۲۱.

[۲۵] ـ بحار، ج ۷۴، ص ۱۷۹.

[۲۶] ـ نهج الفصاحه، ص ۱۱۵.

[۲۷] ـ غرر الحکم، ج ۲، ص ۴۴۷.

[۲۸] ـ غرر الحکم، ج ۲ ص ۴۵۵.

[۲۹] ـ کنز العمال، ج ۱۶، ص ۲۹۷ و فروع کافی، ج ۵، ص ۳۲۴۲.

[۳۰] ـ غرر الحکم، ج ۲، ص ۴۶۷.

[۳۱] ـ غرر الحکم، ج ۱، ص ۳۹۰.

[۳۲] ـ سفینه، ج ۲، ص ۵۸۶.

[۳۳] ـ جامع احادیث شیعه، ج ۱۳، ص ۲۹۹.

[۳۴] ـ بحار، ج ۶۷، ص ۳۰۵.

[۳۵] ـ کنز العمال، ج ۳، ص ۳۴۹.

[۳۶] ـ ناسخ التواریخ، ج ۶، ص ۳۷.

[۳۷] ـ ریاض الصالحین، ص ۴۵.

[۳۸] ـ غرر الحکم، ج ۲، ص ۲۷۲.

[۳۹] ـ غرر الحکم، ج ۲، ص ۴۵۱.

[۴۰] ـ المهجه البیضاء، ج ۱، ص ۱۴.

[۴۱] ـ نهج البلاغه، قصار الحکم، ش ۴۳۶.

[۴۲] ـ بحار، ج ۲، ص ۱۲۷.

[۴۳] ـ شرح نهج البلاغۀ ابن ابی الحدید، ج ۲۰، ص ۴۴۲.

[۴۴] ـ سنن ابن ماجه، ج ۲، ص ۷۲۵.

[۴۵] ـ غرر الحکم، ج ۲، ص ۲۵۶.

[۴۶] ـ غرر الحکم، ج ۲، ص ۴۸۴.

[۴۷] ـ بحار، ج ۷۵، ص ۱۸۸.

[۴۸] ـ مجموعۀ ورّام، ج ۲، ص ۲۹.

[۴۹] ـ غرر الحکم، ج ۳، ص ۴۳۵.

[۵۰] ـ وسایل الشیعه، ج ۶، ص ۵۶۲ .

[۵۱] ـ نهج الفصاحه، ص ۱۵.

[۵۲] ـ مستدرک الوسایل، ج ۳، ص ۱۹۰.

[۵۳] ـ غرر الحکم، ج ۲، ص ۴۰۰.

[۵۴] ـ بحار، ج ۳، ص ۱۴.

[۵۵] ـ بحار، ج ۷۴، ص ۳۷۹.

[۵۶] ـ مستدرک الوسایل، ج ۲، ص ۳۹۹.

[۵۷] ـ غرر الحکم، ج ۶ ، ص ۴۳۶.

[۵۸] ـ مدینه البلاغه، ج ۲، ص ۴۹۲.

[۵۹] ـ غرر الحکم، ج ۲، ص ۴۳۹.

[۶۰] ـ بحار، ج ۷۵، ص ۱۹۳.

[۶۱] ـ غرر الحکم، ج ۱، ص ۱۹۲.

[۶۲] ـ غرر الحکم، ج ۲، ص ۴۳۴.

[۶۳] ـ بحار، ج ۶۷، ص ۲۶۷.

[۶۴] ـ جامع احادیث الشیعه، ج ۱۴، ص ۲۲۵.

[۶۵] ـ بحار، ج ۷۵، ص ۱۳۶.

[۶۶] ـ المعجم المفهرس لالفاظ غرر، ج ۳، ص ۳۱۲۲.

[۶۷] ـ غرر الحکم، ج ۳، ص ۴۷۵.

[۶۸] ـ بحار، ج ۷۴، ص ۱۵۲.

[۶۹] ـ بحار، ج ۶۷، ص ۲۸۸ و تفسیر صافی ص ۴۶۵.

[۷۰] ـ جامع احادیث الشیعه، ج ۴، ص ۱۶۱.

[۷۱] ـ المعجم المفهرس لالفاظ غرر، ج ۳ ص ۲۱۵۳.

[۷۲] ـ مجموعه ورّام، ج ۲ ص ۱۲۳.

[۷۳] ـ بحار، ج ۸۹ ، ص ۲۵۰.

[۷۴] ـ غرر الحکم، ج ۲، ص ۴۴۷.

[۷۵] ـ غرر الحکم، ج ۵، ص ۵۱.

[۷۶] ـ مستدرک، ج ۱۱، ص ۲۵۹.

[۷۷] ـ غرر الحکم، ج ۲، ص ۵۳۱.

[۷۸] ـ بحار، ج ۷۴، ص ۱۱۲.

[۷۹] ـ مجموعۀ ورّام، ص ۸۱ .

[۸۰] ـ غرر الحکم، ج ۲، ص ۲۳۵.

۰دیدگاه فرستاده شده است.
شما هم دیدگاه خود را بنویسید
نوشته‌های ویژه
اخبار ویژه

با عضویت در خبرنامه، تازه‌ترین مطالب سایت را در ایمیل‌تان دریافت کنید.
برای عضویت نشانی ایمیل خود را وارد کرده و بر روی دکمه عضویت کلیک نمایید.