دسته‌ها
مقالات

افغانان

بسم الله الرحمن الرحیم

(مقاله برگرفته شده از کتاب افغانان)

افغانان، پس از یک دورة دراز فراموشی و گمنامی، امروزه برای اکثریت مردم بیدار و فرهیخته، نام – آری فقط نامی – آشنایند. زیرا بسیارند آنهایی که هنوز هم با جنبه­های مختلف زندگانی این مردم – هرچند که ممکن است در همسایگیشان بزیند – حتّی اندک آشنایی را به­هم نرسانیده­اند! علل و ریشه­های این گمنامی و فراموشی در دردبار بسیار بوده و ما یکی از عمدة­عوامل این امر را کمبود تلاشهای ارزشمند و پربار قلمی می­انگاریم.

اتّفاقاً، این سرنوشت در مورد کتاب افغانان نیز قابل انطباق است. زیرا که این کتاب قابل تأمل و توجّه حتی نزد اکثریت مطلق اهل مطالعة افغانستان ناشناخته باقی مانده است؛ چراکه از آن ترجمة بموقع و قابل بهره­وری به­دست داده نشده و ترجمة پشتوی آن، با آنکه دیر هنگام صورت تحقق پذیرفت و دارای نقایص و نواقصی بوده، به­دست همگان نرسید. آنچه بی­نیاز از تأکید می­نماید، این است که پس از رشدِ انقلاب اسلامیِ مردمِ افغانستان و حماسه‌­آفرینی­های بی­بدیلشان علیه ارتش سرخ شوروی قدیم، کتابها و نوشته­هایی دربارة این کشور و بیشتر در زمینة تلاشهای آزادیخواهانه، اسلام محورانه، ضدکمونیستی و در جهت معرفی چهرة جهادگران و گروه­های جهادی انتشار یافت، که اگر چه کم نبود، اما باید اذعان نماییم که کامل، فراگیر و همه­جانبه هم نبود. این کمبود که در بخشهای مختلف و از جمله مردم­شناسی، روان­شناسی اجتماعی، جامعه شناسی و … بیشتر محسوس می­شد، با پخش کتابها و رسایلی در مورد اقوام «هزاره» تنها تا حدودی جبران شد. امّا جای تلاشهایی همانند دربارة سایر اقوام و قبایل (مانند پشتونها، تاجیکها، ازبکها، بلوچها و …) هنوز هم خالی است. در چنین اوضاع و احوالی است که متوجه ارزش و اهمیت ترجمة پرزحمت و طاقت فرسای کتاب افغانان، توسط دانشمند گرانمایه و ادیب نامور – ولی آوازه­گریز – افغانستان، جناب آقای فکرت می­شویم.